تولد فخر رازی

امام ابوعبداللّه محمدبن عمربن حسین بن حسین تیمی بكری طبرستانی رازی، ملقب به «فخرالدین » و معروف به ابن خطیب و خطیب ری یكی از حكیمان نامبردار و از جمله متكلمان زبردست ایران است . تولد امام روز 25 رمضان سال 544 در ری بود و وفاتش در سال 606 هجری، روز اول شوال، در هرات اتفاق افتاد. امام ابتداد نزد پدر مشغول تحصیل شد، پس از مرگ وی پیش مجدالدین گیلانی تلمذ كرد و آن گاه كه مجدالدین گیلانی جهت تدریس به مراغه دعوت شد فخرالدین نیز در مصاحبت او بود و زمانی دراز علم كلام را پیش وی می خواند و می گوید: در این مدت كتاب شامل امام الحرمین جوینی (419-478 ه.ق ) را كه در علم كلام پرداخته، حفظ می كرد. چون فخرالدین قامت بركشید و ببالید، رهسپار خراسان شد و در آنجا بود كه به آثار ابوعلی سینا (در گذشته 428 ه.ق ) واقف شد و به مطالعه آنها مشغول گشت . فخرالدین پس از تحصیل به ماوراءالنهر مسافرت كرد و در نزد غیاث الدین و برادرش شهاب الدین كه از پادشاهان غور بودند، تقرب حاصل كرد، لیكن این تقرب و منزلت دیری نپایید. زیرا امام به واسطه اعتراضات و انتقاداتی كه در مسئله تجسیم و تشبیه بر كرامیه می كرد، كرامیان در صدد قتل وی برآمدند و حتی زهر در طعامش كردند. كرامیه كه پیروان ابوعبداللّه محمدبن كرام (در گذشته 255 ه.ق ) از اهل سیستان هستند.

ابوعبداللّه اعتقاد داشت كه خدا بر عرش مستقر است و اسم جوهر بر او قابل اطلاق است و در كتاب عذاب القبر خود گوید كه ذات و گوهر خدا واحد است و به قسمت بالای عرش مماس است و همو حلول و تناسخ را جایز می دانست. داوود طیبی گوید: در اول كه امام به هرات بود، فقیر و تنگدست بود و چیزی نداشت و من در یكی از مدارس مجهول و گمنام او را دیدم كه مریض بود. از تنگدستی خویش به من شكایت كرد. من از بازرگانان نامدار چیزی از زكوة مالشان بگرفتم و به وی دادم تا به خراسان برود. چون فخر رازی معروف شد و كم كم كتابهای او به ظهور رسید، مردم به تعلیم و تعلم آن مشغول شدند و كتابهای گذشتگان را فراموش كردند و این بدان سبب بود كه امام در تألیف و تصنیف و شرح كتابهای متقدمان روشی تازه داشت .

در شهر هرات ارباب مذاهب به محضر درسش حاضر می شدند و اشكالها و سؤالهای خود را از او می پرسیدند و او همه را به بهترین صورت ممكن جواب می گفت . به سبب وجود او و نفوذ مواعظ و سخنان وی جمع كثیری از كرامیان به مذهب تسنن برگشتند و امام در هرات به جایی رسید كه او را شیخ الاسلام لقب دادند. چون امام در حكمت و كلام تبحر داشت و از ذوق شاعرانه هم بی نصیب نبود، آن گاه كه استدلال می كرد، سخنش متین و استوار بود و زمانی كه مقصودش ترغیب مردم بود به استادی مهارت بی نظیری خلق را به انجام مقصود برمی انگیخت و بدین جهت بود كه همه به مقام علمی او اعتراف داشتند، او را به انواع می ستودند. از صفات مهم امام تكثیر و توفیر دلیل است بر اثبات یك مدعا، در دفتر هفتم مثنوی كه منسوب به مولانا جلال الدین بلخی است چند بیتی آمده كه مؤید این مطلب است:

كوه و دریا و درخت و برگ و شاخ جمله مخلوقات این كاخ فراخ
شاهدی بر وحدت ذات خدا دیده عقل ای برادر برگشا

سایتyahoo ! search  resuits